Neden Doğada Öğrenme?
Günümüzün hızlanan dünyasında insanlar sürekli bir bilgi akışı içinde yaşıyor. Ancak bilgi çoğaldıkça içsel temas azalıyor. Kurumsal eğitimlerde, seminerlerde ve hatta kişisel gelişim programlarında bilgi aktarımı güçlü ama deneyim boyutu eksik kalabiliyor.
İnsan zihni yalnızca dinleyerek değil yaşayarak öğrenir. Bu nedenle son yıllarda eğitim dünyasında deneyimsel öğrenme yaklaşımları giderek daha fazla önem kazanmaya başladı.
Doğa ise bu öğrenme biçimi için eşsiz bir ortam sunar. Çünkü doğa insanın dikkatini doğal olarak “şimdi”ye getirir. Bir ağacın altında oturmak, rüzgârın sesini duymak, toprağa basmak insan zihnini yavaşlatır.
Bu yavaşlama aslında öğrenmeyi de başlatır.
“Adada Bir Gün” atölyeleri de tam olarak bu ihtiyaçtan doğdu. Şehirden kısa bir süreliğine uzaklaşıp doğanın içinde düşünmeye, hissetmeye ve birlikte öğrenmeye alan açan bir deneyimsel öğrenme günü yarattık.
Deneyimsel Öğrenme Nedir? Doğada Öğrenmenin Farkı
Deneyimsel öğrenme bilginin yanı sıra deneyim üzerinden anlam üretmektir. Bu yaklaşımın temelinde David Kolb’un öğrenme döngüsü yer alır. Bu döngü dört aşamadan oluşur: deneyim, gözlem, anlamlandırma ve uygulama.
Bir kişi bir kavramı yalnızca dinlediğinde onu zihinsel olarak anlar. Ancak aynı kavramı bir deneyim içinde yaşadığında o bilgi zihinsel olmaktan çıkar ve kişisel bir içgörüye dönüşür.
Örneğin “güven” kavramını anlatmak ile insanların güven üzerine bir deneyim yaşaması arasında büyük bir fark vardır. Bir grup çalışması sırasında ortaya çıkan küçük bir farkındalık bile katılımcının kendi hayatına dair yeni bir bakış açısı geliştirmesine neden olabilir.
Bu nedenle deneyimsel öğrenme eğitimden çok bir keşif sürecidir.
İnsan yalnızca “ne yapması gerektiğini” öğrenmez. Aynı zamanda kendisini, alışkanlıklarını ve düşünme biçimini fark eder.
Doğada Öğrenmenin Gücü
Doğa insanın kendisiyle temas kurmasını kolaylaştıran güçlü bir alan yaratır. Şehirde sürekli dikkat dağıtan unsurlar vardır. Trafik, ekran, mesaj, telefon ve toplantılar… Bu yoğunluk içinde insan çoğu zaman kendi düşüncelerinin farkına bile varamaz.
Doğada ise bu gürültüler yerini kişinin kendiyle buluşmasına bırakır. Bir süre sonra insanlar konuşmadan da birlikte olabildiklerini fark ederler. Sessizlik rahatsız etmez. Hatta düşünmeye doğal bir zemin hazırlar.
Bu ortamda yapılan küçük bir egzersiz bile insanların kendilerine dair derin farkındalıklar geliştirmesine yardımcı olabilir.
Doğa aynı zamanda bir ağacın kökleri, rüzgârın yönü, dalgaların ritmi ya da bir patikanın kıvrılması gibi güçlü metaforlar sunar. Bunların her biri insan hayatına dair düşünmek için güçlü çağrışımlar yaratabilir.
Bu nedenle doğada yapılan öğrenme çalışmaları çoğu zaman sınıf ortamında yapılan çalışmalardan farklı ve daha kalıcı bir etki yaratır.
Duyularla Öğrenmek: Doğada Farkındalık Nasıl Artar?
Modern eğitim çoğu zaman görme ve işitme duyularına dayanır. İnsanlar dinler, izler ve not alırlar. Oysa öğrenme yalnızca zihinsel bir süreç değildir. İnsan bedeni de öğrenmenin önemli bir parçasıdır.
Doğada yapılan deneyimsel çalışmalarda uzak duyuların yanı sıra yakın duyular da devreye girer. İnsan yürürken toprağı hisseder, bir ağacın kabuğuna dokunur, denizin kokusunu fark eder. Dokunma, koklama ve tat alma gibi yakın duyular öğrenme sürecini derinleştirir. Çünkü bu duyular yalnızca zihinsel değil aynı zamanda duygusal hafızayı da harekete geçirir.
Bu nedenle doğada yapılan öğrenme deneyimleri çoğu zaman insanların yıllar sonra bile hatırladığı güçlü anlar yaratır.
Adada Bir Gün Nasıl Bir Deneyim?
“Adada Bir Gün” klasik bir eğitim günü değildir. Katılımcılar bir salonda saatlerce sabit bir şekilde oturarak sunum dinlemez. Gün bir vapur yolculuğuyla başlar. Şehir geride kalırken insanların zihni de gündelik telaşlardan uzaklaşmaya başlar.
Adanın sokaklarına adım atıldığında tempo değişir. Yürüyüşler yapılır. Küçük gözlem egzersizleri gerçekleştirilir. Bazen bir sohbet çemberi kurulur. Bazen insanlar yalnızca doğayı gözlemleyerek düşünür. Günün içinde küçük deneyimler vardır.
Amaç katılımcılara hazır cevaplar vermek değildir. Amaç insanların kendi sorularını fark etmelerine alan açmaktır.
Bu nedenle “Adada Bir Gün” bir eğitimden çok bir deneyim alanı olarak tasarlanır.
Adada Bir Gün’de Neler Yaşanabilir?
Her buluşmanın akışı farklı olsa da gün boyunca katılımcılar genellikle birkaç farklı deneyim yaşar.
Bazen yalnız yürüyüşler gerçekleştirilir. Zihne çapalanmış bir soru eşliğinde yürürken insanlar kendi hayatlarına dair düşünmeye başlar.
Grup içinde yapılan paylaşımlarda birinin söylediği basit bir cümle başka biri için beklenmedik bir farkındalığa dönüşebilir.
Bazen de en güçlü öğrenme sessizlikte ortaya çıkar. Bir ağacın altında otururken, denizi izlerken ya da yalnız yürürken zihinde yeni düşünceler oluşabilir.
Deneyimsel öğrenmenin en ilginç tarafı da budur. Öğrenme çoğu zaman planlanan anda değil, beklenmedik bir anda ortaya çıkar.
Her Atölye Neden Farklıdır? Deneyimsel Öğrenmenin Dinamik Yapısı
“Adada Bir Gün” atölyelerinin en önemli özelliklerinden biri her buluşmanın kendine özgü bir temaya sahip olmasıdır.
Bazı günler ilişkiler üzerine düşünülür. Bazı günler karar alma, cesaret ya da yön değiştirme üzerine konuşulur. Bazı buluşmalarda ise yalnızca durmak, düşünmek ve iç sesi duymak üzerine çalışmalar yapılır. Bu nedenle bir kişi bir kez katıldığında aynı deneyimi ikinci kez yaşamaz.
Her grup farklıdır. Her günün atmosferi farklıdır. Her katılımcının getirdiği hikâye farklıdır. Bu çeşitlilik “Adada Bir Gün” deneyimini her seferinde yeni bir öğrenme yolculuğuna dönüştürür.
Grup Deneyiminin Gücü
Birçok farkındalık bireysel düşünmeyle ortaya çıkabilir. Ancak bazı içgörüler başkalarının hikayelerini dinlediğimizde ortaya çıkar. Bir grup içinde yapılan paylaşımlar insanların yalnız olmadıklarını fark etmelerini sağlar. Birinin söylediği basit bir cümle başka biri için önemli bir farkındalık yaratabilir.
Deneyimsel öğrenme ortamlarında bu nedenle güvenli bir paylaşım alanı oluşturmak çok önemlidir. İnsanlar yargılanmadan konuşabildiklerinde ve dinlenildiklerini hissettiklerinde öğrenme çok daha derin bir hale gelir.
İnsanlar çoğu zaman değişimin büyük olaylarla gerçekleştiğini düşünür. Oysa gerçek değişim çoğu zaman küçük farkındalıklarla başlar. Deneyimsel öğrenme ortamları tam da bu küçük ama güçlü anların ortaya çıkmasına alan açar.
Deneyimden Sonra: İç Ses ve Farkındalık
Deneyimsel çalışmalarda en güçlü öğrenme egzersiz sırasında değil, sonrasında ortaya çıkar. İnsanlar vapurla şehre dönerken düşünmeye devam eder. Bir soru veya düşünce günlerce insanın aklını meşgul eder.
Çünkü gerçek öğrenme kişinin hayatına geri döndüğünde nasıl düşündüğünde de devam eder.
Modern hayat insanlara sürekli konuşmayı, anlatmayı ve üretmeyi öğretir. Ancak kendini dinlemek çoğu zaman ihmal edilen bir beceridir. Oysa insan kendi iç sesini duyabildiğinde kararları daha net olur. Kendi ihtiyaçlarını, sınırlarını ve değerlerini daha iyi fark eder.
Doğada yapılan deneyimsel çalışmalar insanların bu iç sesi yeniden duymalarına yardımcı olabilir. Çünkü doğa insanı acele ettirmez. İnsanları kendi ritmine davet eder.
Bugün birçok insan bilgiye ulaşmakta zorlanmıyor. Asıl zorluk bilgiyi hayatla ilişkilendirmekte ortaya çıkıyor. Deneyimsel öğrenme bu nedenle güçlü bir araçtır.
İnsanlara kendi hayatlarına bakabilecekleri yeni bir pencere açar.
“Adada Bir Gün” gibi doğa temelli öğrenme deneyimleri ise bu süreci daha da derinleştirir. Çünkü insan doğanın içinde yalnızca düşünmez; hisseder, fark eder ve bazen uzun zamandır ertelediği sorularla karşılaşır.
Sadece bir gün bile bu pencerenin açılması için yeterlidir. Çünkü insan kendisiyle temas kurduğunda, dönüşüm zaten başlamış olur.